O Karolu Adamieckim

Karol Adamiecki urodził się 18 marca 1866 r. w Dąbrowie Górniczej w rodzinie sztygara. Był człowiekiem, którego uznaje się za jednego z twórców nauki o organizacji i kierowaniu. Sformułował prawa: harmonii doboru, harmonii działania organów pracy zbiorowej, optymalnej produkcji, które obok praw podziału pracy i koncentracji stały się teoretycznymi podstawami nauki o organizacji i kierowaniu. Pomimo trudnej sytuacji materialnej rodziny uzyskał staranne wykształcenie. Szkołę średnią ukończył w Łodzi z najwyższym wyróżnieniem – złotym medalem. W 1891 roku ukończył Instytut Technologiczny w Petersburgu, gdzie uzyskał dyplom inżyniera technologa u prof. Hipolita Jewniewicza. W wyniku swoich badań stwierdził, że głównym powodem strat czasu w procesie produkcji jest brak uzgodnienia poszczególnych operacji. Karol Adamiecki przywiązywał dużą wagę do funkcji kontroli w zarządzaniu. Określił ją następująco: powinna być ona dokładna, wystarczająca, nieustanna, niezwłoczna i zrównoważona. Adamiecki, wygłaszając w Jekaterynosławiu swój referat w lutym 1903 roku, wyprzedził Fridericka W. Taylora, w głoszeniu zasad naukowej organizacji.

Jako profesor Politechniki Warszawskiej objął w 1919 roku Katedrę Technologii Metali i Walcownictwa. Już wtedy jego wykłady zawierały elementy naukowej organizacji pracy zbiorowej. Od 1922 roku kierował nowo utworzoną na Wydziale Mechanicznym Katedrą Zasad Organizacji Pracy i Przedsiębiorstw Przemysłowych. Karol Adamiecki doprowadził do utworzenia przy Muzeum Przemysłu i Rolnictwa w Warszawie autonomicznego Instytutu Naukowej Organizacji i Kierownictwa. Na III Międzynarodowym Kongresie Naukowej Organizacji w 1927 roku w Rzymie dominowała polska szkoła organizacji stworzona przez Karola Adamieckiego zaś na IV Kongresie w 1929 roku w Paryżu został wybrany wiceprzewodniczącym Międzynarodowego Komitetu Naukowej Organizacji z siedzibą w Genewie. Zmarł 16 maja 1933 r. w Warszawie.

Karol Adamiecki w wyniku wieloletnich analiz, badań i obserwacji sformułował wiele interesujących praw i założeń wykorzystywanych w organizacji i zarządzaniu. Do najważniejszych z nich należały:

  • teoria harmonizacji – w pracy zbiorowej największy wynik ekonomiczny zależy równocześnie od: doboru stanowisk pracy; relacji dotyczących środków, ludzi, maszyn, materiałów, surowców; dokładnego uzgodnienia czasów działania ludzi, maszyn, urządzeń; doboru środków na stanowiska robocze (ludzi, maszyn, urządzeń, materiałów, surowców)
  • harmonogramy Adamieckiego – graficzne wykresy przebiegu produkcji w czasie, ujawniają brak synchronizacji i harmonii w doborze środków i działań, umożliwiają eliminację przestojów i oczekiwań
  • zestaw praw ekonomicznych (podstawowe prawa nauki organizacji) – połączenie prawa harmonii z prawami podziału i koncentracji, działają one niezależnie od woli ludzi i rządzą ich działalnością niezależnie od celów, do których zmierzają
  • prawo wzrastającej (optymalnej) produkcji – pozwala określić charakterystykę ekonomiczną każdego organizmu wytwórczego, zwraca uwagę na koszt czasu, nazywany „najdroższym czynnikiem produkcji”
  • cykl organizacyjny (określenie celu działania, przygotowanie środków, wykonanie i kontrola) – włączenie do praw i zasad nauki organizacji sformułowanego przez H. Le Chateliera cyklu organizacyjnego
  • prawo inercji przyzwyczajeń i prawo przekory – we wszystkich przypadkach, gdy mamy do czynienia z pracą ludzką wprowadzania ulepszeń organizacyjnych powinno odbywać się stopniowo, w przeciwnym razie muszą nastąpić straty na pokonanie oporów.

Międzynarodowy Komitet Naukowej Organizacji z siedzibą w Genewie w 1932 roku przyznał Karolowi Adamieckiemu najwyższe odznaczenie „Plaque d’Or” („Złotą Odznakę”) „za prace jego od lat trzydziestu na polu naukowej organizacji i za wybitne zasługi, przede wszystkim za opracowanie metody harmonizacji będącej obecnie wraz z metodą Taylora podstawą nauki organizacji”. Postępująca choroba nie pozwoliła Karolowi Adamieckiemu odebrać go osobiście na V Kongresie Naukowej Organizacji w Amsterdamie. Karol Adamiecki cieszył się również wielkim poważaniem i uznaniem w Czechosłowacji, gdzie przyznano mu Order Białego Lwa, a Akademia Pracy im. J. Masaryka zaliczyła go w poczet członków honorowych.

Oprócz Stowarzyszenia Inicjatyw Gospodarczych i Edukacyjnych w Ostrołęce – imię Karola Adamieckiego noszą m.in. Akademia Ekonomiczna w Katowicach, Zespół Szkół w Dąbrowie Górniczej (miejscu jego urodzenia), Zespół Szkół Nr 1 w Sanoku

Opracowanie przygotowano m.in. w oparciu o następujące publikacje:
Popularna Encyklopedia Powszechna, pod red. L. Czopeka, Fogra, Kraków 1994, Martyniak Z., Historia myśli organizatorskiej, Akademia Ekonomiczna w Krakowie, Kraków 1992, Martyniak Z., Organizacja i zarządzanie: 15 pionierów, Antykwa, Kraków 1999, Martyniak Z., Organizacja i zarządzanie: 60 problemów teorii i praktyki, Antykwa, Kluczbork 1996. A. Czech Karol Adamiecki – sylwetka organizatora Katowice 1980, Bolesław Orłowski Karol Adamiecki– biogram w Słownik polskich pionierów techniki Katowice Śląsk 1984, Encyklopedia Powszechna PWN